Jakie czynniki mogą wpływać na badanie krwi?
Podstawowe badania krwi wykonywane profilaktycznie, a także rozszerzone testy laboratoryjne są podstawą do postawienia diagnozy na temat funkcjonowania organizmu. Pozwalają między innymi ocenić liczbę i rodzaj krwinek, wykryć oznaki infekcji, a także sprawdzić stężenie hormonów, witamin, minerałów oraz innych wskaźników ważnych dla oceny stanu zdrowia organizmu. Według danych GUS1 w 2023 roku morfologię krwi wykonało 49,8% mieszkańców Polski. Oznacza to, że dla znacznej części społeczeństwa badania laboratoryjne nie są jeszcze stałym elementem profilaktyki. Tym większe znaczenie ma właściwe przygotowanie do pobrania krwi, gdy już zdecydujemy się na wykonanie badań..
Od przygotowania do wyniku, jak zadbać o wiarygodność badań?
Wizytę w punkcie pobrań najlepiej zaplanować w godzinach porannych. Ze względu na dobowy rytm zmian stężeń wielu parametrów fizjologicznych, wyniki badań mogą różnić się w zależności od pory pobrania próbki. Z tego względu zakresy referencyjne są określane z uwzględnieniem standardowych warunków, najczęściej dla próbek pobieranych w godzinach porannych.
Istotne znaczenie dla wiarygodności wyników ma również odpowiednio długi okres bez spożywania posiłków przed pobraniem krwi. Spożycie posiłku może przejściowo wpływać na skład chemiczny i komórkowy osocza. Po jedzeniu dochodzi m.in. do wzrostu stężenia glukozy, zmian aktywności układu odpornościowego oraz pojawienia się we krwi większej ilości cząsteczek tłuszczowych, które mogą powodować jej zmętnienie. Spożycie posiłku przed pobraniem może przejściowo zmienić niektóre parametry krwi, co może utrudnić prawidłową interpretację wyników2. Zaleca się zachowanie co najmniej 8 godzinnej przerwy od ostatniego posiłku przed pobraniem krwi.
Woda na dobry wynik
Choć dla wielu osób kubek porannej kawy stanowi nieodłączny element rutyny, przed badaniem na czczo warto z niej zrezygnować. Podobnie należy postąpić w przypadku herbaty i innych napojów poza wodą niegazowaną, należy przyjąć 1-2 litry płynu w dniu przed wykonaniem badania. Odpowiednie nawodnienie organizmu przed pobraniem może ułatwić przebieg badania. Z kolei niedobór płynów może prowadzić do zagęszczenia krwi, a w konsekwencji wpłynąć na wartość, niektórych parametrów, takich jak hemotokryt czy liczba czerwonych krwinek.
Leki i suplementy pod lupą
Przed pobraniem krwi warto również poinformować lekarzy lub personel laboratorium o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach, ponieważ mogą prowadzić do uzyskania wyniku odbiegającego od rzeczywistego stanu organizmu, niespójnego z obrazem klinicznym pacjenta.
Przykładem suplementu, który może wpływać na wiarygodność wyników badań laboratoryjnych, jest biotyna, znana również jako witamina B7 – często stosowana przez pacjentów na poprawę kondycji włosów, skóry i paznokci. Problem pojawia się przede wszystkim przy przyjmowaniu jej w wysokich dawkach. Nadmiar biotyny może zakłócać działanie części metod immunochemicznych wykorzystywanych w laboratoriach, prowadząc do uzyskania nieprawidłowych wyników. Szczególne znaczenie ma to w przypadku badań hormonów tarczycy. Suplementacja dużymi dawkami biotyny może sprawić, że oznaczenie TSH będzie zaniżone, natomiast FT3 i FT4 zawyżone. Taki zestaw wyników może przypominać obraz nadczynności tarczycy, mimo że nie musi odzwierciedlać rzeczywistego stanu zdrowia pacjenta. Przed wykonaniem tych badań zaleca się przerwę w przyjmowaniu biotyny przez co najmniej 1–3 dni.
Przed pobraniem krwi zachowaj spokój. Stres też ma znaczenie
Na wyniki badań laboratoryjnych oddziałują również czynniki takie jak stres oraz faza cyklu menstruacyjnego u kobiet. Napięcie emocjonalne powoduje w organizmie reakcję hormonalną, między innymi zwiększone uwalnianie adrenaliny i kortyzolu. W sytuacji silnego napięcia emocjonalnego dochodzi do uwalniania granulocytów obojętnochłonnych do krwiobiegu, co może przejściowo podnosić liczbę leukocytów. Taki wzrost nie musi oznaczać obecności infekcji ani innego procesu chorobowego, lecz może być fizjologiczną reakcją organizmu na stres.
Dlatego przed pobraniem krwi, już po przybyciu do laboratorium, warto przeznaczyć około 15–20 minut na spokojny odpoczynek. Pozwala to ograniczyć wpływ chwilowego napięcia i przygotować organizm do badania, zwiększając szansę na uzyskanie miarodajnych wyników.
Wiarygodny wynik zaczyna się przed pobraniem krwi
Świadomość tego, co może wpływać na wyniki morfologii, ma istotne znaczenie dla prawidłowej oceny stanu zdrowia. Odpowiednie przygotowanie do pobrania krwi – w tym zachowanie zalecanej przerwy od posiłku, właściwe nawodnienie oraz unikanie intensywnego wysiłku fizycznego pomaga ograniczyć wpływ czynników zewnętrznych na oznaczane parametry. Dzięki
temu uzyskane wyniki są bardziej miarodajne i mogą stanowić lepszą podstawę do dalszej oceny stanu organizmu.
